مقدمه:

جامعه حسابداران رسمی ایران همانند سایر مراجع حرفهای بـین المللـی، بـراین بـاور اسـت کـه دستورالعملهای حسابرسی هنگامی می توانند مفید و پویا باشند که بـه صـورت اختـصاصی و بـر حسب شرایط زمان و مکان و با توجه به موقعیت کاربران بکار گرفته شوند. از این رو، شیوه تـاثیر بکارگیری آن در هر مورد مسلما متفاوت خواهد بود. اگرچه تهیه دستورالعمل حسابرسی بوسیله مراجع حرفه ای، مرسوم نیست اما، جامعه حسابداران رسمی ایران به منظور ارائه یک منبع مرجع، برای کمـک بـه حـسابرسان در جهـت راهنمـائی و هدایت انواع خدماتی که بوسیله آنان عرضه می شود تصمیم به انتـشار آن گرفـت. در ارتبـاط بـا بکارگیری این دستورالعمل، ذکر نکات زیر ضروری به نظر می رسد:

  •  قضاوت حرفه ای، محور اصلی تعیین کننده در هـر ماموریـت حرفـه ای اسـت . بنـابراین، ارائـه ایـن دستورالعمل به هیچ وجه نمی تواند جایگزین این اصل اساسی در حرفه حسابرسی شود؛
  •  ین دستورالعمل جایگزینی برای ضوابط فنی مصوب نیست. بنابراین، کاربران در مورد موضـوعات فنی باید مستقیم به استانداردهای مصوب لازم الاجرا مراجعه کنند؛
  •  برخی از قسمتهای این دستورالعمل شامل نقل قول از استانداردهای حـسابرسی و سـایر بیانیـه های مصوب است که به منظور تشریح برخی از وضعیتها و شرایط، ارائه شده است. این موضوع، نمی تواند جایگزینی برای مطالعه دقیق استانداردهای مربوط باشد؛
  •  سرانجام آنکه، این دستورالعمل تنها به عنوان یک رهنمود در دسترس همکـاران حرفـه ای قـرار می گیرد و استفاده از آن کاملاً اختیاری است و مطالب مذکور در آن لزوماً نظـر رسـمی جامعـه حسابداران رسمی ایران نمی باشد. این نشریه به اهتمام آقای منصور شمس احمدی تهیه شده است و همکاران فنی و اداری جامعه، آقایان محمد طهاری و مجتبی تیموریان امکان چاپ و انتشار آن را فراهم نموده اند. در پایان امیدواریم این دستورالعمل بتوانـد بـه نوبـه خـود در برنامـه ریـزی، اجـرا و گزارشـگری خدمات حرفهای به اعضای شاغل در حرفه کمک کند و بـا راهنماییهـای همکـاران بطـور ادواری مورد بازنگری قرار گیرد.

پیشگفتار:

حسابرسی، کار قضاوتی در رابطه بـا جمـع آوری و ارزیـابی شـواهد اسـت و هـیچ دسـتورالعملی نمیتواند و نباید جایگزین «قضاوت حرفهای» حسابرسان شـود. بـا وجـود ایـن، حـسابرسان بـرای مستند کردن ایـن قـضاوتها و افـزایش اثربخـشی و کـارائی حرفـه ای خـود نـاگزیر از بکـارگیری دستورالعملهایی در این زمینه هستند. دستورالعمل موجود با استفاده از دستورالعمل های برخی موسسات و با تکیه بر آخرین کتابها و متـون معتبر حسابرسی تهیه شده است و می تواند به عنوان رهنمودی به منظور فـراهم کـردن مبـانی لازم برای اعمال قضاوتهای حرفهای و تصمیم گیری توسط حسابرسان بکار گرفته شود. 

بخشهایی از این دستورالعمل به ویژه در رابطـه بـا نمونـه گیـری در آزمـون کنترلهـا و آزمـون محتوا برای شرکتهای متوسط و بزرگ (با تعداد جامعه آمـاری بـیش از 500 عـدد) کـاربرد دارد. استفاده بخشهایی از دستورالعمل بستگی به حجم معاملات و ماهیت کار دارد و بنابراین، برخـی از آنها با توجه به استراتژی حسابرسی ممکن است مورد استفاده قرار نگیرد و یا کمتر به کار گرفتـه شود. افزون بر آن، دستورالعمل باید با توجه به نوع فعالیت های صاحبکار بازنگری شده و تغییرات لازم در آن اعمال شود. از همکارانم آقایان علیرضا ابراهیمی پویان، صلاح الدین قویپنجـه، مـزدک کـاظم زاده و حسین رضایینویس که در تهیه این دستورالعمل مشارکت داشته اند و همچنین اعضای کارگروه فنی و استانداردهای جامعه حسابداران رسمی (به ویژه آقایان علی اکبر جابری و علی صاره راز ) که با نظرات سازنده خود در اصلاح و تکمیل دستورالعمل نقش موثری داشتهاند سپاسگزاری مینمایم. 

نظرات و پیشنهادهای استفادهکنندگان در ارتقای کیفیت این دستورالعمل بسیار موثر خواهد بود.

منصور شمس احمدی