پرسش و پاسخ های فنی

به‌منظور آگاه نمودن هیأت مدیره از مسئولیت آن‌ها در قبال صورت‌های مالی، امضای صفحه فهرست صورت‌های مالی و صفحات صورت‌های مالی اساسی (شامل ترازنامه، صورت سود و زیان، صورت سود و زیان جامع و صورت جریان وجوه نقد) توسط ایشان و ممهور نمودن صفحات مزبور به مهر شرکت، ضروری است. همچنین به‌منظور جلوگیری از جعل و تغییر و جایگزینی صفحات صورت‌های مالی، ضروری است کلیه صفحات صورت‌های مالی اساسی و صفحات یادداشت‌های توضیحی همراه آن، به مهر مخصوص مؤسسه حسابرسی، ممهور شود.

تغییر در برآورد عمر مفید و روش استهلاک دارایی‌های ثابت با رعایت مفاد بندهای 52، 53 و 56 تا 58 استاندارد حسابداری شماره 11 با عنوان ”دارایی‌های ثابت مشهود“ و نیز حصول اطمینان حسابرس مستقل نسبت به تغییر در برآوردهای مزبور طبق استاندارد حسابرسی شماره 540 با عنوان ”حسابرسی برآوردهای حسابداری، شامل برآوردهای حسابداری ارزش منصفانه و موارد افشای مرتبط“ امکان‌پذیر می‌باشد. ضمناً رعایت مفاد بخشنامه شماره 78/95/200 مورخ 4/11/1395 سازمان امور مالیاتی کشور به‌ویژه مفاد ماده 19 ضوابط اجرایی دارایی‌های استهلاک‌پذیر موضوع ماده 149 قانون مالیات‌های مستقیم اصلاحی مصوب 31/4/1394 و بخشنامه اصلاحی مزبور به شماره 19/96/200 مورخ 4/2/1396 الزامی است.

اصولاً هرگونه تغییری در گزارشات حسابرسی و صورت‌های مالی و یادداشت‌های همراه آن بعد از انتشار، مغایر با استانداردهای حسابداری است و جامعه باید مؤسسات حسابرسی عضو جامعه و اعضای شاغل انفرادی را از اعمال هرگونه تغییر به شرح فوق پس از ثبت گزارشات حسابرسی و صورت‌های مالی و یادداشت‌های همراه در سامانه سحر منع نماید. بدیهی است، مسئولیت و عواقب ناشی از هرگونه اشتباه شناسایی شده در گزارشات حسابرسی و صورت‌های مالی و یادداشت‌های همراه آن پس از ثبت آن‌ها در سامانه سحر، به‌عهده مؤسسات حسابرسی و اعضای شاغل انفرادی مربوط می‌باشد.

با عنایت به پرسش شماره 15 مورخ 17/1/1380 کمیته فنی سازمان حسابرسی، طبق استانداردهای حسابرسی، مبلغ ریالی اثرات موارد عدم توافق (تحریف‌ها) باید تعیین و در بند مربوط در گزارش حسابرسی درج شود. اگر تعیین مبلغ آثار مزبور امکان‌پذیر نباشد، حسابرس باید پس از مشخص کردن دامنه و حدود آثار مزبور، چنانچه نسبت به عدم صحت حساب‌ها متقاعد شد، نظر خود را به شکل عدم توافق و با اشاره به بند درج شده در این خصوص، در بند اظهارنظر ارائه نماید. در خصوص کسری ذخیره مالیات نیز حسابرس باید پس از تعیین حداقل ذخیره مالیات لازم بر اساس قانون مالیات‌ها و مقررات مالیاتی مربوط، در صورت احراز کسری ذخیره مالیات بیش از مبلغ اهمیت تعیین شده در سطح صورت‌های مالی، مبلغ کسری ذخیره مالیات را در بند گزارش حسابرس درج نماید.

بر اساس مقررات جامعه حسابداران رسمی ایران (مصوبه مورخ 12/3/1389 شورای عالی جامعه)، ”ارائه گزارش حسابرس مستقل، صرفاً در مورد صورت‌های مالی متکی به دفاتر قانونی مجاز می‌باشد“.

صورت‌های مالی شهرداری‌ها، باید بر اساس استانداردهای حسابداری بخش عمومی، بر مبنای تعهدی تهیه گردد. ضمناً با توجه به این‌که شهرداری‌ها فاقد اطلاعات لازم در خصوص شناسایی و اندازه‌گیری کامل درآمدهای موضوع مفاد مواد قانونی فوق‌الذکر می‌باشند، حسابرس می‌تواند از شهرداری مورد رسیدگی درخواست نماید، نسبت به اخذ تأییدیه از سازمان امور مالیاتی ذی‌ربط، در خصوص درآمدهای مذکور اقدام نماید.

به موجب بند 54 استاندارد حسابداری شماره (1) با عنوان ”ارائه صورت‌های مالی“، ارائه اطلاعات برحسب واحد پولی هزار یا میلیون ریال، قابلیت فهم صورت‌های مالی را افزایش می‌دهد، این نحوه عمل، مشروط بر این‌که منجر به حذف اطلاعات بااهمیت نشود و واحد تجاری نیز سطح گرد کردن مبالغ را افشا کند، قابل پذیرش است“. با توجه به مراتب فوق، چنانچه علاوه بر صورت‌های مالی ارائه شده بر حسب واحد پولی هزار یا میلیون ریال (حسابرسی شده)، حسابرسی همان صورت‌های مالی بر حسب واحد پولی ”ریال“، مورد درخواست استفاده‌کنندگان خاصی باشد، ارجح آن است که صورت‌های مالی مذکور، توسط مدیریت شرکت تهیه و تنظیم و بدون منضم نمودن آن به گزارش حسابرس مستقل، به درخواست کننده ارائه گردد.

برنامه‌های حسابرسی باید مبتنی بر مسئولیت حسابرس طبق استانداردهای حسابرسی (به‌ویژه استانداردهای 240، 315، 320، 330، 450 و 500) تنظیم و اجرا گردد. همچنین هرگونه محدودیتی در اجرای استانداردهای حسابرسی با توجه به ارزیابی حسابرس از اهمیت، به‌عنوان محدودیت حسابرسی قابل درج در گزارش حسابرس، قبل از بند اظهارنظر می‌باشد.

به موجب بند شماره 147-290 آیین اخلاق و رفتار حرفه‌ای حسابداران رسمی (لازم‌الاجرا از اول فروردین 1398)، ”ارائه هرگونه خدماتی غیر از خدمات اطمینان بخشی توسط مؤسسه به صاحبکار حسابرسی و آن دسته از بنگاه‌های وابسته‌ای که صاحبکار حسابرسی بر آن‌ها کنترل یا نفوذ قابل ملاحظه دارد، یا با آن‌ها تحت کنترل مشترک است، مجاز نیست“. لذا با توجه به این‌که اجرای روش‌های توافقی رسیدگی به اطلاعات مالی جزء خدمات اطمینان بخشی نمی‌باشد (بند 5 استاندارد حسابرسی شماره 4400 با عنوان ”اجرای روش‌های توافقی رسیدگی به اطلاعات مالی)“، ارائه همزمان آن با ارائه خدمات اطمینان‌بخشی، مجاز نمی‌باشد.