نشست شورای فدراسیون بینالمللی حسابداران (آیفک) روزهای چهارشنبه و پنجشنبه 15 و 16 نوامبر (24 و 25 آبانماه) برگزار شد. در این نشست که به صورت حضوری در شهر وین اتریش برگزار شد و جمعی از اعضا (ازجمله دبیرکل جامعهی حسابداران رسمی ایران) به صورت مجازی در آن حاضر بودند، موضوعاتی مانند مسئولیتهای حرفه در برابر فساد، پشتیبانی از استانداردهای اخلاق حرفهای و استانداردهای بینالمللی حسابرسی و اطمینان بخشی، به کارگیری هوش مصنوعی مولد و جذاب سازی حرفهی حسابداری مورد بررسی قرار گرفت.
در ادامه خلاصهای از مباحث طرح شده در پنلهای این نشست ارائه میشود.
پنل اول: طرح اقدام برای مبارزه با فساد، ابتکاری است که آیفک در سپتامبر سال گذشته راهاندازی نموده و در یک سال و نیم گذشته در حال پیشبرد آن بوده است. به نوعی ورود نهادهای حرفهای به این حوزه اهمیت سیاست جهانی برای مقابله با فساد را نشان میدهد. این طرح به عنوان چارچوبی است که نشان میدهد چه کارهایی را میتوانیم در راه مبارزه با فساد به حرفه تفویض نماییم. این طرح 5 ستون شامل آموزش، پشتیبانی از استانداردهای جهانی، سیاست گذاری مبتنی بر شواهد، مشارکت، تخصص و رهبری فکری، دارد. این طرح همچنین بر اهمیت درک گزارشهای ضد فساد و نحوهی انعکاس این موضوع در گزارشهای شرکتی و گزارش پایداری می پردازد. این مهم که حسابداران حرفهای قابل اعتمادترین افراد برای ذینفعان هستند و اینکه، فساد احتمالاً منفیترین تأثیر بر اعتماد به سیستمهای مالی و مالیاتی را دارد بر ارتباط متقابل و نقشی که حرفه میتواند برای کمک به ایجاد اعتماد و مبارزه با فساد ایفا کند، صحه میگذارد. برای مقابله با فساد از آیفک درخواست شده است که ناظر رسمی کنوانسیون سازمان ملل متحد علیه فساد، باشد. بدین منظور، هر دولت عضو باید اقدامات لازم را مطابق با قوانین و مقررات داخلی خود که مربوط به نگهداری دفاتر و سوابق، افشای صورتهای مالی است، اتخاذ کند. مبارزه با فساد یک موضوع به شدت عملی است و اینکه فقط به نوعی افراد یا نهادها را تشویق کنیم که به گزارش فساد فکر کنند اصلاً کافی نیست. برای همکاری بسیار نزدیک بین حرفهی حسابداری و نهادهای ضد فساد، نیاز به انعقاد قراردادهای همکاری دارای جزییات است. در واقع حسابداران حرفهای در بهترین موقعیت برای اجرای دستور کار مبارزه با فساد هستند زیرا اغلب اوقات فساد پنهان است، و ما نمیدانیم چه اتفاقی میافتد. از این رو، ما باید به دنبال توانمندسازهای حرفهی خود در این زمینه باشیم. بنابراین مسئلهی کلیدی که وجود دارد کمک به تجهیز افراد به مهارتهای مورد نیاز و همکاری نهادهای حرفهای برای اعطای گواهینامههایی است که تکنیکهای بررسی تقلب و تکنیکهای بررسی فساد توسط حسابداران حرفهای را تصدیق میکند. گواهینامهی بینالمللی مدیریت ریسک فساد از نمونه اقدامات خوبی بوده است که انجام شده است و به این ترتیب صلاحیت حسابداران حرفهای در نحوهی ارزیابی ریسک و نحوهی ایجاد استراتژی برای مقابله با آن را تأیید خواهد کرد. این نهادهای حرفهای حسابداری هستند که افراد را آموزش می دهند و صلاحیت آنان را تأیید میکنند، پس افرادی را که برای حسابدار بودن آموزش میدهند باید صلاحیتهای لازم برای مهارتهای جانبی همچون مبارزه با فساد و پولشویی را نیز داشته باشند. بنابراین اهمیت ارائهی آموزش به اعضای نهادهای حرفهای زیرمجموعهی آیفک، توسعهی فنی، گسترش مهارتها و لزوم مشارکت کاملاً واضح است. همچنین تعامل پیشگیرانه، به جای واکنش نشان دادن، خیلی مهم است و واقعاً باید برجسته شود.
پنل دوم: اکنون حرفهی حسابرسی در لحظهای بسیار حساسی قرار دارد که ما باید هم در مورد چالشها و هم در مورد فرصتهای آن کاملاً آگاه باشیم. اگر قرار است حرفه و استانداردها در جهان مرتبط باقی بمانند، باید با چالشهایی که در این زمینه وجود دارند روبهرو شویم. هستهی اصلی هر کاری که ما در حرفه انجام میدهیم اعتماد است. تقاضاها و انتظارات افزایش یافته و سؤالات اساسی در مورد اعتماد وجود دارد، خواه به دلیل شکست شرکتها، یا خواه افزایش نظارت نظارتی باشد. حرفهی حسابرسی در تلاش است تا به افزایش تقاضا برای اطمینان بخشی به گزارشهای پایداری، یا نیاز به حسابرسی واحدهای تجاری پیچیده و کمتر پیچیده، تعامل با مجموعهی کاملی از ذینفعان جدید و سؤالاتی که در مورد تاثیرات قابل ملاحظهی سریع فناوری به وجود آمده است، پاسخ دهد. ما باید بتوانیم به موقع تکامل پیدا کنیم. بنابراین باید در استراتژی جدید خود، برای حمایت از منافع عمومی، بسیار متمرکز باشیم. اخلاق بستر اعتماد عمومی به خدمات حسابرسی است و آیندهی این حرفه را تعیین میکند. برخی از رسواییهای اخیر که همهی ما از آنها آگاه هستیم، گواهی بر پیامدهای شگرف ناشی از فقدان اخلاق است که منجر به هزینههایی میشود که در اعتبار حرفه بازتاب مییابد. اخلاق رویهای است که از مؤسسات و حسابرسان حمایت میکند و استعدادها را جذب و حفظ میکند. اخلاق به همسویی انتظارات بین متخصصان حرفه، مشتریان، نهادهای ناظر، شرکتها و غیره کمک میکند. این همسویی برای موفقیت بسیار مهم است و کیفیت خدمات و حفاظت از منافع عمومی هر دو به این همسویی بستگی دارد. اهمیت اخلاق در حرفهی حسابرسی که به سرعت در حال تحول است بر نحوهی پاسخ دهی، کار و اقدامات فعلی ما، و لزوم تدوین استراتژیها و برنامههای کاری پیشنهادی آتی برای سال 2024- 2027 تاکید میکند. رفتار اخلاقی به خدماتی که توسط حسابداران حرفهای ارائه می شود و منافع عمومی که از آن حمایت میکنند، ارزش می بخشد. به دلیل برخی نقضهای اخلاقی اخیر و تضعیف اعتماد عمومی، فشار قابل توجهی از سوی ذینفعان برای اعمال یکنواخت آیین رفتار حرفهای جهت آمادهسازی کلیهی اطلاعات مالی و غیرمالی و اطلاعات پایداری وجود دارد. در بخش دیگری از این پنل بر اهمیت استانداردهای بینالمللی حسابرسی و اطمینان بخشی در سطح جهانی برای حمایت از اقتصاد پایدار پرداخته شد. هیات استانداردهای بینالمللی حسابرسی و اطمینان بخشی واقعاً در تلاش است تا نشریات، منابع، و رهنمودهای جهانی را گرد هم آورد که به متخصصان حسابرسی کمک میکند، به طور مؤثرتر و کارآمدتر استانداردهای بینالمللی را به کار گیرند. رهنمودهایی که IFAC در این فضا تولید کرده است برای کمک مؤثرتر به آنها در دسترس است. بازنگریهای آتی در استانداردها به نوعی تصویری کلی در مورد آنچه در آینده رخ خواهد داد و اینکه مسائل اصلی کجا هستند را ارائه میدهد. در این پنل به حجم بالایی از پروژههای تدوین و به روز رسانی استانداردها اشاره شد که هیاتهای تخصصی مختلف آیفک روی آنها کار می کنند.
پنل سوم: مشاهدهی این موضوع که هوش مصنوعی و فناوری در برنامهها، اولویتها و دستور کار آیفک هستند واقعاً عالی است. موضوع هوش مصنوعی مولد یک حوزهی در حال ظهور و به سرعت در حال تکامل است.پرسش اصلی در این رابطه این است که چگونه میتوانیم بهرهوری خود را با استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی افزایش دهیم. چگونه هوش مصنوعی بر حرفهی حسابداری تأثیر میگذارد و آن را تغییر میدهد. در ابتدا باید ذکر شود، قرار نیست از هوش مصنوعی برای جایگزین کردن مشاغل حسابداری استفاده شود. همهی ما به هر شکلی از هوش مصنوعی استفاده میکنیم یا آن را تجربه میکنیم. به طور کلی، هوش مصنوعی فرصتهای عظیمی را برای حرفهی ما و بیشتر صنایع فراهم میکند که به ارائهی ارزش بیشتر و کارایی بالاتر منجر میشود. در حرفهی ما واقعاً میتوانیم تغییر عظیمی را متصور باشیم. هوش مصنوعی در حرفهی ما تحول آفرین است و باعث میشود، از نظر نحوهی تدوین محتوا، ایجاد محتوا و نحوهی به دست آوردن و دسترسی به اطلاعات، تغییر معناداری ایجاد شود. هوش مصنوعی واقعاً میتواند به ما در رهبری فکری کمک کند. مهم است که رهبران این حرفه درک درستی از بلوغ و نوع درک خود از هوش مصنوعی داشته باشند. بسیاری از سازمانها هنوز هیچ خط مشی یا دستورالعملی در استفاده از هوش مصنوعی ایجاد نکردهاند. باید اطمینان حاصل شود که ما از آن به بهترین شکل استفاده میکنیم و از نظر نحوهی مدیریت ریسک به انواع ریسکها و محدودیتها در تفکر خود آگاه هستیم. در واقع باید به آموزش و دانش رسمیتری دسترسی داشته باشیم تا واقعاً برخی از این فناوریها را درک کنیم و اینکه واقعاً چه امکاناتی برای به کارگیری آنها به بهترین شکل وجود دارد. شاید یکی از سوالات مهم این باشد که هر حسابدار حرفهای در 3 سال گذشته در چند دورهی آموزشی مرتبط با هوش مصنوعی یا فناوری بوده است؟.نکتهی مهم دیگر این است که برای اولین بار است که زبان بشر به عنوان پل جهانی عمل میکند. نه تنها بین انسان و ماشین، بلکه بین خود ماشینها. منظور این است که اگر ماشینی دارید که به زبان پایتون نوشته شده باشد و ماشین دیگری به زبان جیسون، هر دو آنها میتوانند با یکدیگر ارتباط برقرار کنند. هوش مصنوعی مولد واقعاً یک انقلاب است و این توانایی را برای هر کسی حتی بدون داشتن مهارت در کدنویسی یا برنامه نویسی ایجاد میکند که میتواند برنامههای کاربردی خود را بسازد. پس حرفه باید منتظر انقلاب های فناوری بیشتری باشد ،زیرا فناوری هوش مصنوعی مولد، واقعاً به عنوان یک پایه عمل میکند. بر اساس تحقیقات اخیر دانشگاه UCLA، شرکتهایی که نیروی کار بیشتری را با هوش مصنوعی مولد آموخته میکنند، در بازارها بهتر عمل میکنند. یکی از تاثیرات بالقوهی هوش مصنوعی مولد این است که خیلی سریع، حجم دادههای عظیم را بررسی و به ما در تجزیه و تحلیل کمک میکند. همچنین با تشخیص اینکه با این دادهها چه کاری میتوانیم انجام دهیم و اگر چند متغیر را تغییر دهید، نتیجه آن چه می شود، به ما در ساختن سناریوها کمک کند. در رابطه با مسئولیتهای نظارتی که نهادهای حرفهای حسابداری دارند. اکنون ما اسناد زیادی داریم که حاکی از سیاست گذاریهای آموزشی ونتایج یادگیری مهارتها در زمینههای مختلف دیجیتال و فناوری است. اما آنچه واقعاً بر این فضا تأثیر میگذارد، مشارکتهایی است که شرکتهای نرمافزاری و ارائهدهنده برنامههای پیشرو ایجاد میکنند. همچنین، نقش دانشگاه و دانشگاهیان نیز در این رابطه برجسته است.
پنل چهارم:مطالب مطرح شده در این پنل به ظرفیت سازی برای جذب افراد به حرفهی حسابداری اختصاص یافت. در این رابطه اهمیت دارد که تصویری جذاب از حرفهی حسابداری ارائه شود. ما این فشار را درک میکنیم و میدانیم که این تلاش ممکن است چهقدر برای این حرفه چالشبرانگیز باشد. ارائهی ویدئوهایی از تعاملات حسابداران حرفهای با تجربه برای نیروهای حرفهای جوان جذاب است. تعداد بازدید این ویدئوها هر روز افزایش مییابد و افراد را علاقهمند به دنبال کردن ویدئوهای بیشتری میکند. این در واقع چشاندن اندکی از طعم کاری است که ما انجام میدهیم و انتظار میرود الهام بخش باشد.آنچه نشان میدهیم پیرامون چهرهی انسانی حسابداری است. این حرفه دارای ساختار اجتماعی و محوریت انسانی است. در شرایطی که اعتماد به دولتها در حال فروپاشی است، داشتن یک نهاد و چهرهی انسانی و کسی که بتوانید به او اعتماد کنید واقعاً قدرتمند است. همچنان اعتماد بخشی عمومی در محوریت حرفهی حسابداری است و حسابداران حرفهای قهرمانان واقعی، و حافظان اعتماد عمومی هستند. اگرچه پس از چند شکست بزرگ مالی این اعتماد به برخی مؤسسات حسابرسی بزرگ خدشه دار شده است و این امر به ایجاد و تقویت جریان قوی از فرهنگ و اخلاق در حرفه نیاز دارد. اما وقتی از حسابداران حرفهای و از منافع عمومی صحبت میکنیم یعنی بخشی از جامعه هستیم. همهی ما میدانیم که حسابداران حرفهای قابل اعتماد هستند و اکثر افرادی که ما را استخدام میکنند و ما را درگیر کسب و کار خود میکنند و به گزارشهای ما تکیه میکنند، میدانند که ما قابل اعتماد هستیم. ما بخشی از اکوسیستم پایداری هستیم. ما خدمات حسابرسی، خدمات مالیاتی، خدمات برنامه ریزی مالی و خدمات مشاورهای را ارائه میدهیم. پس باید فکر کنیم در این محیط چه چیزی میتوانیم اضافه کنیم. حسابداران ارزش هر چیزی را میدانند. پس حتی چالشهایی را که برای دستیابی به چیزی که با آنها مواجه هستید، برجسته نمایید. وقتی در مورد حرفهی حسابداری صحبت میکنیم، نگاه ما باید گستردهتر باشد و بازار سرمایه، اقتصاد، تجارت و غیره را در برگیرد. بنابراین باید بر روی مفاهیم فراتری از حرفهی حسابداری همچون تأثیر اجتماعی، و تاثیری که بر جامعه دارد کار و ارائه شود. انسان سازی این حرفه مهم است. کسب و کارها از روی چهرهی انسانی ساخته شدهاند و برای حسابداری نیز همینطور است. این موضوع پیامی بسیار مهم دارد و در مورد جذاب سازی حرفهی حسابداری است و ما باید تلاش کنیم آن را درست انجام دهیم.