1) مقدمه 

يکي از معضلات اعضاي جامعه‌ي حسابداران رسـمي ايران مبـحث «مديريـت کيفيت» بهيـنه بر پرونده‌هاي حسابرسي بوده که همواره اذهان آن‌ها را به خود اختصاص داده است. در شرايط کنوني، تنها مرجع قابل استفاده در کنترل کيفيت حسابرسي صورت‌هاي مالي در کشور استاندارد بين‌المللي حسابرسي 220 بوده که متأسفانه کماکان در اجراي کامل آن نيز مغفول بوده‌ايم. و اين در حالي است که محافل پيشرو در اين ميسر استانداردهاي‌: 

1- استاندارد بين‌المللي مديريت کيفيت (1) ¹ ISQM1

2- استاندارد بين‌المللي مديريت کيفيت (2) ² ISQM2

3- استاندارد بين‌المللي کنترل کيفيت220 (تجديدنظر شده) ³ ISA 220 (Revised)  

را جايـگزين ISQC1⁴ و ISA220 موجود اعلام کرده‌اند و هيأت بين‌المللي استانداردهاي حسابرسي و خدمات اطمينان‌بخـشي ⁵(IAASB) مؤسسات حسابرسي را ملزم داشته که از تاريخ 15 دسامبر 2022 موارد سه گانه‌ي فوق را اجرا نمايند. 

در اين مقاله سعي بر اين است تا گذري بر استانداردهاي بين‌المللي مديريت کيفيت پيش روي داشته باشيم، تفاوتش را با استانداردهاي قبلي مرور کنيم و اميدوارم در آينده‌اي نزديک و در مقاله‌اي ديگر گذري نيز در روش‌هاي کنترل کيفيت نهادهاي نظارتي بر مؤسسات که همواره يکي از دغدغه‌هاي جامعه‌ي حرفه‌اي ما است داشته باشيم.  

 

2) تغييرات مهم در استانداردهاي بين‌المللي کنترل کيفيت

1-2- استاندارد بين‌المللي «کنترل کيفيت 220 ( تجديد نظر شده)»: 

اين استاندارد در ارتباط با کيفيت کارهاي حسابرسي صورت‌هاي مالي و مسئوليت‌هاي مربوط به شريک و مدير کار حسابرسي است. اهم تغييرات انجام‌شده در اين استاندارد را مي‌توان به شرح زير برشمرد:

الف) به‌روزرساني استاندارد قبلي براي شرايطي جديد که همراه با توسعه در فناوري‌ها است.

ب) اين استاندارد مسئوليت شريک کار حسابرسي را صراحتاً دستيابي به کيفيت، تعامل، هدايت و نظارت بر کار حسابرسي مدنظر قرار داده و در اين راستا الزام داشته که مسئوليت‌هاي شريک مسئول کار حسابرسي به‌طور روشن شفاف شود.

ج) در اين استاندارد به يک رويکرد جديد تحت عنوان «بازگشت»⁶ در کيفيت کار و با نگاه اين‌که آيا شواهد حسابرسي به‌طور کامل در پرونده کار حسابرسي وجود دارد توجه خاص شده است.

 د) به مستندسازي⁷ پرونده‌ي حسابرسي و مطابقت آن با محتوي استاندارد تأکيد شده است. اين بدان معنا نيست که براي تمامي موارد لزوماً نياز به استـفاده از چک‌ليـست انجـام کار باشد و در اين خصوص مي‌توان از قضاوت حرفه‌اي حسابرس نيز استفاده کرد. شريک کار حسابرسي بايد به ميزان کافي در انجام عمليات حسابرسي مشارکت داشته و آثار اين عمل بايد به‌وضوح در پرونده‌ي حسابرسي مشهود باشد، يعني اين‌که: 

- طرح کلي حسابرسي را امضا کند 

- در جلسات و مباحث تيم حـسابرسي و «بازبين‌کننده‌ي کيفيت کار حسابرسي» ⁸(EQR)، شرکت داشته باشد و از تصميم‌گيري‌هاي مهم و قـضاوت‌هاي تيم حـسابرسي، يادداشت‌برداري در پرونده نگهـداري کند. 

يکي از نکات قابل‌اهميت که بايد به آن توجه داشت اين است که مستندات پرونده بايد نشان دهد که کار حسابرسي قبل از امضاي گزارش توسط «بازبيني‌کنندگان کيفيت کار حسابرسي» بررسي شده است. 

 

2-2- استاندارد بين‌المللي مديريت کيفيت (1) (ISQM1)

اين استاندارد براي مؤسساتي است که خدمات حسابرسي، بررسي اجمالي صورت‌هاي مالي و يا ساير خدمات اطمينان‌بخشي و خدمات مرتبط با آن را انجام مي‌دهند. اين استاندارد جايگزين استاندارد ISQC1 شده است. 

1-2-2- يکي از مهم‌ترين تغييرات اين استاندارد نسبت به قبل، تأکيد بر ايجاد «سامانه‌ي مديريت کيفيت»⁹ (SOQM) ‌است و در اين زمينه تأکيد شده بود که مؤسسات حسابرسي تا تاريخ 15 دسامبر 2022 نسبت به طراحي و اجراي سامانه‌ي مذکور اقدام کرده باشند. 

با توجه به ضرورت‌هاي ديده شده در سامانه‌ي مذکور، مؤسسات حسابرسي بايد:

- اهداف مديريت کيفيت را مشخص کنند. 

- ريسک‌هاي مربوط به اهداف را شناسايي و ارزيابي نمايند. 

- پاسخ‌هاي نهايي براي پوشش ريسک‌ها را طراحي و اجرا کنند. 

 

1-1-2-2- يکي از اصول کليدي استاندارد بين‌المللي مديريت کيفيت (1) اين است که SOQM بايد با نوع و شرايط مؤسسات حسابرسي و انواع کارهاي حسابرسي و خدمات اطمينان‌بخشي که در تعهدات اجراي آن‌ها هستند، مطابقت داشته باشد. لذا ضروري است که مؤسسات به انواع ريسک‌هايي که در اجرا با آن‌ها مواجه هستند توجه کافي داشته باشند تا بتوانند پاسخ لازم را براي پوشش آن‌ها در دستورکار خود قرار دهند. در بسياري از شرکت‌هاي مورد رسيدگي انجام کنترل کيفيت کار حسابرسي تقريباً يکسان است. اما ريسک‌هايي که در آن‌ها وجود دارند ممکن است بسيار با هم متفاوت باشند. 

2-1-2-2 - مسئوليت «سامانه‌ي مديريت کيفيت» با چه کسي است؟

مسئوليت SOQM با مديريت (شرکاي) مؤسسه است که در اين زمينه بايد: 

الف) شريک بايد مفهوم و هدف از استاندارد ISQM1 را درک کند.

ب) براي «سامانه‌ي مديريت کيفيت» افراد مناسب از نظر توانمندي و داراي صلاحيت را انتخاب و آن‌ها را با مسئوليت‌هاي واگذار شده آشنا کند. 

ج) شريک بايد به‌طور مداوم با آن‌هايي که مسئوليت اجراي سامانه‌ي مذکور را دارند در ارتباط باشد و بر نحوه‌ي صحيح اجراي سامانه، نظارت کافي داشته باشند. 

به‌طور کلي اين استاندارد بيانگر شفافيت و اجراي مناسب «سامانه‌ي مديريت کيفيت» در مؤسسه است و شرکا را موظف مي‌دارد که متعهد به اجراي تعهدات خود نسبت به کارهاي محوله و پاسخ‌گو به کيفيت مناسب آن‌ها باشند. 

براي اجراي و برقراري موارد گفته شده، مؤسسات بايد مسئوليت‌هاي عملياتي خود را به سه حوزه‌ي کليدي زير اختصاص دهند: 

ج - 1) برقراري «سامانه‌ي مديريت کيفيت»

ج-2)  انطباق عمليات اجراشده با وجود شرط استقلال حرفه‌اي 

 ج-3) فرايند مناسب نظارت و اصلاحات لازم در سيستم کيفيت کار حسابرسي

نکته: يکي از تأکيدات مهم IAASB در اين استاندارد اين است که «سامانه‌ي مديريت کيفيت» به صورت سالانه مورد ارزيابي و اصلاح لازم در جهت اهداف تعيين شده قرار گيرد. 

2-2-2- اجزاي مديريت کيفيت کار حسابرسي در ISQM1: 

اجزاي اين استاندارد را مي‌توان شامل موارد ذيل دانست که به شرح هريک از آن‌ها پرداخته مي‌شود:

1-2-2-2- شناسايي و ارزيابي ريسک‌هاي کيفيت کار حسابرسي: 

در اين زمينه بايد توجه داشت که: 

- چه ريسک‌هايي بايد شناسايي شوند؟

- چه ريسک‌هايي بايد ارزيابي شوند؟ 

براي ريسک‌هاي شناسايي‌شده بايد آستانه‌اي تعيين و به سه گروه دست‌کم، متوسط و زياد تقسيم شوند و بايد توجه داشت که در تعيين آستانه‌ي حدود ريسک موارد ذيل را نيز در نظر گرفت: 

الف) احتمال وقوع ريسک (ريسک‌هاي با احتمال پايين، نيازي به پيگيري ندارد) 

ب)  ميزان تأثير ريسک بر کيفيت کار حسابرسي (ريسک‌هاي متوسط و بالا نياز به پيگيري دارند) 

ج)  نحوه‌ي تعيين آستانه‌ي ريسک 

همچنين براي ارزيابي ريسک‌ها بايد به اين نکته‌ي بسيار مهم توجه داشت که شناخت محيط و نوع کسب‌وکار واحد مورد رسيدگي از اهميت ويژه‌اي برخوردار است و بايد در ادامه به مواردي چون شيوه‌ي مديريت راهبردي شرکت، ميزان منابع، قوانين و مقررات لازم‌الاجرا در شرکت و انواع تعهدات مرتبط با آن، در نظر گرفته شود. 

ضمناً بايد توجه داشت کسي که ارزيابي ريسک را انجام مي‌دهد دانش لازم را براي اين کار داشته باشند. 

1-1-2-2-2- پاسخ به ريسک‌هاي شناسايي‌شده کيفيت در کار حسابرسي: 

به‌منظور تعيين پاسخي مناسب به ريسک‌هاي شناسايي شده بايد از راهکارهايي مناسب بهره برد و بررسي کرد که آيا براي اين کار از يک فرد يا يک گروه و يا اين‌که از مشاوران خارج از مؤسسه و با ابزارهاي مناسب استفاده کرد؟ و نهايتاً آيا در حاصل کار پاسخ‌هاي لازم به موارد زير داده شده است: 

- در پاسخ‌هاي داده شده به ماهيت ريسک‌ها توجه کافي شده است؟ 

- پاسخ ريسک‌ها در زماني مناسب و در زمان‌بندي مناسب استخراج مي‌شود؟ 

- در جهت کسب پاسخ مناسب به ريسک‌ها به آستانه‌ي آن‌ها نيز توجه شده است؟ 

2-1-2-2-2- تعيين راهکارهاي مناسب براي ارائه‌ي پاسخ‌هاي مشخص به ريسک‌هاي کيفيت در کار حسابرسي 

اين استاندارد از فرايندي به‌نام (EQR)¹⁰ يا «بازبيني کيفيت کار حسابرسي» استفاده مي‌کند و در اين راستا الزام دارد که توجه داشته باشيم در مديريت کيفيت کار انجام شده «بازبيني کيفيت کار حسابرسي» به‌درستي صورت گرفته باشد. 

در EQR کنترل مي‌شود که آيا: 

1- حسابرسي مطابق با استاندارد انجام گرفته است؟ 

2- نظارت کافي و بهره‌گيري از سياست‌ها و رويه‌هاي مؤسسه درکيفيت کار حسابرسي صورت گرفته است؟ 

3- فرايند «بازبيني کيفيت کار حسابرسي» توسط تيمي مستقل از تيم اجراکننده کار صورت پذيرفته است؟

 با اجراي صحيح فرايند EQR مي‌توان به اين نتيجه رسيد که: 

- منجر به ارائه‌ي پيشنهادهاي اصلاحي براي رفع ريسک‌هاي شناسايي شده در طول انجام کار حسابرسي خواهد شد. 

- به‌منظور بهبود حسابرسي سال‌هاي آتي چه روش‌هايي را اجرا نماييم. 

- و در نهايت EQR باعث خواهد شد که حسابرسان کار حسابرسي را با کيفيت بالاتري انجام و گزارش مناسبي به ذي‌نفعان ارائه دهند.

3-2-2- منابع مورد استفاده در اجراي مديريت کيفيت کار حسابرسي در (ISQM1):

منابع موجود در اين برهه از زمان با منابعي که در زمان تصويب و اجراي استاندارد (ISQC1) مورد استفاده قرار مي‌گرفت بسيار متفاوت شده و توسعه‌ي زيادي يافته است. 

در ISQM1 منابع نگاره‌ي 1 مورد استفاده قرار مي‌گيرد: 

 

- منابع انساني بايد متشکل از کارکنان شايسته، متعهد و داراي توانايي‌هاي لازم در انجام تعهدات و مسئوليت‌هاي شغلي خود باشند و در فواصل زماني مناسب و در پايان هر کار حسابرسي مورد ارزيابي قرارگيرند.

استفاده از فناوري‌هاي روز بايد در دستورکار قرار گيرد براي مثال با ¹¹ETL اطلاعات در «انبار حافظه‌ي داده‌ها» و شناسايي شاخص‌هاي اجرايي و فرايندي ¹³(KPI) قادر خواهيم بود در داشبوردهاي مديريتي و نظارت، نسبت به اخذ گزارش‌ها از هوش تجاري ¹⁴(BI) و «داده‌کاوي»¹⁵ اقدام و اقلام پر ريسک و يا مستعد بهبود را شناسايي کنيم.

 همچنين از طريق هوش مصنوعي ¹⁶AI و «يادگيري‌ماشين»¹⁷ و «هوش بينايي» مي‌توان به اطلاعات ارزشمند و مفيدي در جهت کاهش هزينه‌ها، دقت در کارايي بهتر و سرعت در دستيابي به اطلاعات استفاده کرد. گفتني است موارد فوق مقوله‌ي ديگري است که مستلزم نگارش مقاله‌ي جداگانه‌اي است. 

- يکي از ابزارهاي مورد نياز در اجراي ISQM1 منابع خارج از حوزه‌ي کاري و افرادي هستند که در برقراري SOQM فعال بوده‌اند. در اين زمينه مؤسسه‌ي حسابرسي الزام دارد که آن‌ها را ارزيابي و بهترين آن‌ها را انتخاب نمايد، اين ارزيابي بايد منتج به اين موضوع گردد که آيا آن‌ها مناسب همکاري هستند يا خير؟

- ذکر اين نکته ضروري است که «مسئول کار حسابرسي»، مسئوليت اطمينان از در دسترس بودن منابع فوق را در زمان‌هاي موردنياز به‌عهده دارد. 

4-2-2 - نظارت و اصلاح¹⁸ (نگاره 2)

 

در اين قسمت به موارد زير مي‌توان اشاره داشت:

1- فرايند انجام نظارت و اصلاح در واقع بخشي از SOQM است. 

2- هدف از نظارت اين است که در ابتدا بايد توجه داشت که مؤسسه بر کل «سامانه‌ي مديريت کيفيت» کار حسابرسي، نظارت داشته باشد و با انجام اين فرايند، کليه‌ي نواقص و مشکلات کار را که در اجرا پيش آمده شناسايي کند و ضمناً براي جلوگيري از وقوع مجدد آن برنامه‌ريزي داشته باشد. 

ISQM1 تأکيد بر اين دارد که به صورت نمونه‌اي از کارهاي حسابرسي تکميل‌شده، پرونده‌هايي انتخاب و بررسي شود و بايد تکيه بر کارهايي داشته باشيم که داراي ريسک بالا و اجراي ضعيف‌تر است. در واقع مؤسسه بايد SOQM را به‌عنوان يک سامانه‌ي متشکل و به‌هم‌پيوسته، در ارزيابي پرونده‌هاي انتخابي خود به اجرا بگذارد و ازعلل ريشه‌اي نواقص شناسايي شده، پاسخ و تحليلي مناسب داشته باشد. 

3- بخشي از فرايند نظارت و اصلاح شامل بررسي «سامانه‌ي کنترل کيفيت» به‌عنوان يک واحد مستقل از ISQM1 است. بدين معنا که سامانه‌ي مذکور بايد مورد بررسي قرار گيرد تا نواقص آن مشخص، رفع و اصلاح شوند.

4- «سامانه‌ي مديريت کيفيت» مي‌تواند متأثر از نواقص ذيل باشد: 

• اهداف برقراري «سامانه‌ي مديريت کيفيت» تعيين نشده باشد. 

• ريسک‌هاي مربوط به کيفيت در سامانه به‌درستي شناسايي و ارزيابي نشده باشند. 

• سامانه ناقص است و يا به‌درستي طراحي نشده تا بتواند به‌طور مؤثر عمل کند. 

• پاسخ يافت‌شده براي رسيدگي به ريسک‌هاي شناسايي و ارزيابي به‌درستي طراحي و اجرا نشده و يا اثربخشي لازم را نداشته است. 

در نتيجه، هر يک از موارد فوق مي‌تواند در اهداف ISQM1 خلل ايجاد کند. 

به‌طورکلي مي‌توان بيان کرد که مبحث نظارت و اصلاح شامل بررسي پرونده‌هاي در جريان رسيدگي، مصاحبه با تيم حسابرسي، بررسي مکاتبات و ارتباطات بين مديران کار حسابرسي، ارزيابي استفاده‌ي مفيد از فناوري اطلاعات و بررسي نتيجه‌ي کار ارائه‌کنندگان خدمات برون‌سپاري شده است. 

اين بررسي‌ها مي‌تواند به ارزيابي SOQM به‌عنوان يک واحد مستقل از ISQM1 به‌عنوان يک سيستم کمک شاياني کند. 

براي اجراي عمليات فوق نياز به چک‌ليستي جديد و جداي از چک‌ليست‌هاي قبلي که در اجراي کيفيت کار در ISQC1 بوده بايد مورد استفاده قرار گيرد، در تهيه‌ي اين چک‌ليست‌ بايد از الزامات جديد ISA220 (تجديد نظر شده) کمک گرفت. 

5- براي درک بهتر مفاهيم و موارد فوق مي‌توان سؤالات زير را مورد توجه قرار داد: 

• آيا در تهيه‌ي چک‌ليست‌هاي ISQM، سؤالاتي براي ارزيابي SOQM ديده شده است؟ 

• آيا نظارت‌هاي کليدي در آن ديده شده است؟ 

• آيا يافته‌هاي نظارت در چک‌ليست SOQM ارزيابي شده‌اند؟ که مشخص شود اين يافته‌ها از نوع نواقص است؟ يا خير؟ 

• چه کسي اين اعمال را انجام داده است؟ 

• آيا انجام نظارت بر اساس ارزيابي يافته‌ها صورت گرفته است؟ 

در ادامه‌ي نظارت و اصلاح بايد به موارد زير نيز توجه داشت: 

• آيا کمبودها و نواقص شناسايي شده‌اند؟ 

• آيا نواقص وکمبودهاي شناسايي‌شده ارزيابي شده‌اند؟ 

• آيا اين نواقص و کمبودها بااهميت هستند يا فراگير؟ 

• آيا دلايل ريشه‌اي کمبودها و نواقص بررسي شده‌اند؟ 

• آيا براي اجراي عمليات فوق فرد يا افرادي، طبق آنچه گفته شد، تعيين شده‌اند؟ 

لازم به توضيح است که «علت ريشه‌اي»¹⁹ نواقص و کمبودها بايد بررسي و تجزيه و تحليل گردند تا براي درک علت ايجاد تمامي آن‌ها و به‌منظور طراحي پاسخ‌هاي اصلاحي مناسب مورد استفاده قرار گيرد. 

 

6- تجزيه و تحليل «علل ريشه‌اي» نواقص وکمبودها

علل ايجاد نواقص وکمبودها را بايد با سؤالات زير دريافت:

- دليل اول: چرا نواقص وکمبودها ايجاد شده است؟ 

- دليل دوم: چرا دليل اول اتفاق افتاده است؟ 

- دليل سوم: چرا دليل دوم اتفاق افتاده است؟

و آن‌قدر اين عمل ادامه خواهد يافت تا علت اصلي و ريشه‌اي موضوع يافت گردد. 

نواقص وکمبودها مي‌تواند دلايل ريشه‌اي متعدد داشته باشد و يا نواقص وکمبودهاي متعدد مي‌تواند منبعث از يک دليل ريشه‌اي واحد ايجاد شده باشد. 

براي ارزيابي و رفع نواقص وکمبودها، شناخت آن‌ها بسيار اهميت دارد ولي در اکثر مواقع علت وقوع و ايجاد اين رخداد مشخص نيست و در اين‌جا بايد از ابزار تحليل «علت ريشه‌اي» براي مشخص کردن دليل اساسي يک يافته يا کمبود استفاده شود. 

تجزيه و تحليل علت ريشه‌اي نواقص بايد با استفاده از کلمه‌ي «چرا» صورت گيرد و آن‌قدر به اين عمل ادامه داد تا علت اصلي مشخص شود. ضمناً اين عمل نياز به قضاوت حرفه‌اي دارد. به همين خاطر است که انتخاب افرادي که انجام بررسي و تجزيه و تحليل را انجام مي‌دهند بايد با دقت فراوان صورت پذيرد. 

مي‌توان گفت که «تجزيه و تحليل علت ريشه‌اي اقلام بخشي از ارزيابي SOQM است.» 

5-2-2-2 مستندسازي: 

- مستندسازي يکي از جنبه‌هاي مهم SOQM است و بايد توجه داشت که در تمامي موارد کيفيت کار حسابرسي به‌طور کامل مستند شده باشد. 

- جمع‌آوري شواهد و مستندات بايد در کليه‌ي موارد ذيل رعايت شود: 

- نظارت و اصلاح 

• روش‌ها و دستورالعمل‌هاي نظارت 

• يافته‌ها 

• کمبودها

• بررسي علت ريشه‌اي عوامل و نواقص 

• اصلاح 

• اثربخشي اصلاح 

- ارزيابي سالانه 

• اثر بخشي SOQM

براي اجراي بهتر مستندسازي بايد به موارد ذيل دقت داشت: 

1. کارکنان حسابرسي بايد درک مناسبي از نقش و حوزه‌ي مسئوليت‌هاي خود در SOQM داشته باشند. 

2. در اجراي عمليات ضمن درک ريسک‌هاي کيفي، پاسخ‌هاي لازم را براي رفع آن فراهم آورده باشند. 

3. بايد شواهد و مستندات کافي از مرحله‌ي طراحي، اجرا و دستيابي به نتايج لازم و نهايتاً پاسخ ريسک‌هاي کيفي به دست آمده باشد. 

جمع‌آوري شواهد به ما کمک مي‌کند تا ارزيابي سالانه از SOQM به‌خوبي امکان‌پذير باشد.

 

3) استاندارد بين‌المللي مديريت کيفيت2 (ISQM2)

1-3- ISQM2 براي مؤسسات حسابرسي و با عنوان «بازبيني‌هاي کيفيت کار» است. در واقع اين استاندارد به جنبه‌هاي باقيمانده از بازبيني‌هاي کيفيت کار حسابرسي مي‌پردازد. نقش و مسئوليت اجراي اين عمليات برعهده‌ي «بازبيني‌کنندگان کيفيت کار حسابرسي» است.

همچنين ISQM2 به نحوه‌ي انتصاب و واجد شرايط بودن «بازبين»، مسئوليت‌هاي او در رابطه با عملکرد و مستندسازي پرونده‌ي بررسي کيفيت کار حسابرسي مي‌پردازد. 

2-3- اين استاندارد به دنبال تحقق موارد ذيل است: 

- گسترش بررسي «کيفيت کار» (EQ) در حسابرسي صورت‌هاي مالي شرکت‌هاي بورسي، يا کارهايي که در آن‌ها بررسي EQ توسط قوانين يا مقررات الزامي شده باشد. 

- تقويت معيارهاي صلاحيت براي انتصاب يک فرد به‌عنوان «بازبين» 

- افـــزايــش مــسـئــولــيـت‌هــاي «بازبيني‌کنندگان کيفيت کار» حسابرسي در رابطه با عمليات اجراي کار که مي‌توان مواردي چون ماهيت، زمان‌بنـدي ميـزان رويه‌ها و نهايتاً جمع‌آوري شواهد و مستندات را نام برد.

- بزرگ‌ترين تغيير در مورد ISQM2 اين است که اين اسـتاندارد خود به‌عنوان يک استاندارد جداگانه است و اساساً IAASB به اين نکته توجه پيدا کرد که در ISQC1 کنترل کيـفي پرونده‌هاي حسابرسي به‌خوبي صورت نمي‌گيرد و تدوين اين استاندارد تلاشي براي مؤثر و کارآمدتر کردن «بازبيني‌هاي کيفيت کار» حسابرسي بوده است. 

 

3-3 ويژگي‌هاي «بازبيني‌کنندگان کيفيت» کار حسابرسي به شرح زير است: 

1- صلاحيت و تجربه: «بازبين‌کننده‌ي کيفيت» کار حسابرسي بايد داراي تخصص فني کافي در زمينه‌ي حسابرسي باشد تا بتواند به صورت کارآمد و دقيق اقدامات بازبيني را انجام دهد.

2- فهم اطلاعات حسابرسي: «بازبيـني‌کـننـده‌ي کـيـفيـت» کار حسابرسي بايد داراي صلاحيت و تجربه‌ي لازم در حوزه‌ي حسابرسي، حسابداري و روش‌هاي اجراي کنترل کيفيت باشد. ضمناً بايد درکي قوي از استانداردها و مقرارت ذي‌ربط با حسابرسي و خدمات اطمينان‌بخشي و نيز ساير روش‌هاي حرفه‌اي داشته باشد. 

3- تعهد به کيفيت: «بازبيني‌کننده‌ي کيفيت» کار حسابرسي بايد نسبت به رعايت و بهبود کيفيت کار حسابرسي تعهد لازم را داشته باشد و به قوانين و الزامات استانداردهاي مربوطه پايبند باشد. 

4- ارتباطات: مهارت‌هاي ارتباطي مؤثر براي «بازبيني‌کننده‌ي کيفيت» کار حسابرسي بسيار مهم است. او بايد بتواند يافته‌ها، پيشنهادها و نقاط بهبود را به تيم‌هاي اجرايي ومديريت مؤسسه انتقال دهد.

5- استقلال و بي‌طرفي: «بازبيني‌ کننده‌ي کيفيت» کار حسابرسي بايد در اجراي بازبيني خود مستقل و بي‌طرف باشد و هيچ تعارض منافعي نداشته باشد. 

6- توانايي تحليل و ارزيابي: بازبين بايد توانايي تحليل و ارزيابي جامعي از اطلاعات موجود در مورد کيفيت کار حسابرسي را داشته باشد. 

7- پـايبـنـدي به استـانـداردها: «بازبيـني‌کـننـده‌ي کـيفـيت» کار حسابرسي بايد به استانداردها و دستورالعمل‌هاي مربوط به کيفيت کار حسابرسي پايبند باشد. 

8- حفظ محرمانگي: «بازبيني‌کننده‌ي کيفيت» کار حسابرسي بايد اطلاعات حسابرسي محرمانه را حفظ کرده و به‌عنوان حفاظت‌کننده‌ي اطلاعات عمل کند. 

9- پيشنهادهاي بهبود: «بازبيني ‌کننده‌ي کيفيت» کار حسابرسي بايد توانايي ارائه‌ي پيشنهادهاي مناسب براي بهبود کيفيت کار حسابرسي را داشته باشد. 

10- تجربه: داشتن تجربه‌ي کافي در زمينه حسابرسي بسيار مفيد است تا بهترين تصميمات بازبيني اتخاذ شود. 

در ادامه بايد گفت که قبل از اين‌که فرد مورد نظر براي بازبيني يا بررسي پرونده‌ي کيفيت کار انتخاب شود لازم است که يک دوره‌ي 2 ساله يا حتي طولاني‌تر را در مورد الزامات اخلاقي طي کند. موضوع ديگر اين‌که براي انجام کيفيت کار حسابرسي زمان کافي داشته باشد.

3-3- مستندسازي

IAASB براي مؤثرتر کردن مديريت کيفيت کار حسابرسي به عامل مهم ديگري به نام مستندسازي اشاره داشته که اهم موارد آن‌ها به شرح زير است. 

- «بازبيني‌کنندگان کيفيت کار حسابرسي»  مسئوليت مستندسازي انجام کيفيت کار حسابرسي به عهده دارند. 

- مدارک و مستندات مربوط به «بازبيني کيفيت کار» حسابرسي بايد به همراه مدارک انجام کار حسابرسي در يک محل بايگاني شوند. 

- مستندات مربوط به پرونده‌ي کيفيت کار حسابرسي بايد کافي بوده تا مدير کنترل کيفيت مؤسسه بتواند بدون رجوع به پرونده‌ي کار حسابرسي، از ماهيت، زمان‌بندي و مراحل بازبيني کيفيت کار انجام شده، اطلاع حاصل کند. 

- در خاتمه بايد به اين نکته توجه داشت که آيا مدارک EQR (بازبيني کيفيت کار) کافي است. يا خير.

ضمـناً ارتـباط منـاسـب بـين «بازبيني‌کننده‌ي کيفيت» کار حسابرسي با مدير کار حسابرسي در جهت بهتر شدن روند کار بسيار ضروري و لازم است.²⁰

برای ملاحظه‌ی متن کامل همراه با نمودارها و پی‌نوشت‌ها به فایل پی‌دی‌اف پیوست مراجعه فرمایید