حقالزحمهی حسابرسی و نحوهی تعیین آن با توجه به نقشی که بر کیفیت حسابرسی دارد، یکی از مهمترین مباحث محافل حرفهای و قانونگذاران است. مبادلات قیمت و کیفیت در همه جا وجود دارد و حرفهی حسابرسی نیز از این قاعده مستثنی نیست.
نویسنده در مقالهی حاضر بحث میکند که در کشورهای فاقد اقتصاد رقابتی، نرخگذاری خدمات حسابرسی به دلیل وجود انحصارات و تعیین حداقل دستمزد در هرسال از کارایی لازم برخودار نیست. و حسابرسان به دلیل عدم دریافت حقالزحمهی کافی، ناچارند کیفیت خدمات حسابرسی را از طریق کم کردن زمان رسیدگی و استفاده از کارکنان کمتجربه، کاهش دهند که پیآمد آن از دست رفتن اعتماد عمومی به حرفهی حسابرسی خواهد بود.
در این مقاله، با مرور تجارب جهانی و تغییر محیط مقرراتی پرسیده میشود: «حقالزحمهی خدمات حسابرسی تحت تأثیر چه عواملی قرار دارد؟» و در پاسخ میخوانیم که رابطهی بین ریسک و حقالزحمهی حسابرسی در واقع پیوسته است و عوامل مختلفی بر ریسک حسابرسی تأثیر مستقیمی داشته که مجموع آنها نیز حقالزحمهی حسابرسی را تحتشعاع خود قرار میدهند.
نویسنده این عوامل را به این ترتیب برمیشمارد: پیچیدگی و حجم عملیات مالی، پیچیدگی فرایندحسابداری، اندازه و پیچیدگی شرکت، صنعت و محیط کسبوکار، میزان تراکم مالیاتی و قوانین محاسباتی حاکم بر کسبوکار مورد رسیدگی، و ریسک کسبوکار.
نویسنده در ادامه به مبحث قیمت گذاری خدمات حرفهای اشاره دارد و مهمترین مواردی را که برای قیمتگذاری و تعیین دستمزد حقالزحمهی خدمات حسابرسی مؤثر هستند و حسابرس قبل از پذیرش انجام حسابرسی باید به آنها توجه کند، براساس جزئیات و میزان دقت در تجزیهوتحلیل گزارش حسابرسی و نوع حسابرسی انجام شده میداند.
در این مقاله میخوانیم حسابرسی به دلایل مختلف و برای ذینفعان مختلفی از جمله حسابرسی قانونی، حسابرسی داخلی، حسابرسی مالیات بر ارزش افزوده و گزارشهای اعتباربخشی حسابداری توسعهی پایدار که اخیراً در بورس ایران هم الزامی شده تهیه میشود. حداقل نکات کلیدی در قیمتگذاری خدمات حسابرسی که باید بدان توجه ویژه مبذول شود عبارتند از:
- حجم کار انجامشده بر اساس ساعات انجام کار و گستردگی عملیات قابلانجام
- سود عایدی شرکت در قبال انجام عملیات حسابرسی
- تخصص و مهارت حسابرس در اجرای سریع و دقیق فعالیت قابلاجرا
- هزینههای حین انجام حسابرسی
نویسنده بعد از توضیحات مفصلی دربارهی نحوهی قیمتگذاری خدمات حسابرسی در ایران تأکید دارد در کشور ما به دلیل شرایط خاص حاکم بر بازار حسابرسی و نوع رقابت، شرایط حرفه و محیط اجتماعی ازجمله مهمترین عوامل مؤثر بر حقالزحمه قلمداد میشود. در این زمینه، تجزیهوتحلیل نظر خبرگان نشان میدهد که «تلقی جامعه از حسابرسی»، «درک استفادهکنندگان و ذینفعان کلیدی از حسابرسی»، «دیدگاه تصمیمگیرندگان و سیاستگذاران» و «هزینهی عدمرعایت کیفیت» از مقولههای مرتیط با شرایط علّی اثرگذار بر حقالزحمهی حسابرسی است و در این میان سه مورد اول اهمیت بیشتری دارد.
نویسنده اشاره دارد که با تعمق بیشتر در مبالغ حقالزحمهی خدمات حسابرسی در ایران در مییابیم راهبردهای لازم شامل «تدوین مقررات و ضوابط اثربخش»، «ضابطهمند کردن رقابت» (فشار رقابت)، «وجود تشکل حرفهای فراگیر برای حرفهی حسابداری»، «کارایی آییننامهی حقالزحمهی حسابرسی»، «وجود مسئولیت حسابرس در قبال گزارش صادر شده و عواقب تخلف»، «تقویت حفظ استقلال مؤسسات حسابرسی»، «نظارت نهادهای ناظر»، «بسترسازی برای ادغام مؤسسات»، «گسترش اندازهی بازار»، «تمهیدات لازم برای بزرگشدن مؤسسات» و «تعامل نهادهای نظارتی، قانونگذاران و متولیان حرفه و دولت» میتواند حقالزحمهی خدمات حسابرسی را در سطح کلان تحت تأثیر قرار دهد و از نرخشکنی جلوگیری نماید.
برای مطالعهی متن کامل این مقاله به فایل پیدیاف پیوست مراجعه فرمایید.