تحلیل شما از وضعیت فعلی بازارهای مالی و دارایی (سکه، دلار و طلا) در مقطع فعلی چیست؟
این مساله خارج از نظردهی است و باید علت شرایط فعلی را از مقامات پرسید. یعنی در حال حاضر بازار سهام و سکه و طلا دست دلالان است و مسئولان بورسی و اقتصادی نمیتوانند اعمال نظارت و قدرت کنند. بازار ارز هم در اختیار بانک مرکزی است و وظیفه اصلی آن حفظ ارزش پول ملی است که با اتخاذ سیاستهای که از گذشته بوده و قابل ایراد است و یک بخش آن مساله تحریمهاست که به تبع آن هیچکدام از روسای بانک مرکزی نتوانستند ارزش پول ملی را به طریق درستی حفظ کنند. به عبارت دیگر رئیسی خوب بود که توانسته سرعت کاهش آن (ارزش ریال) را تا حدی کنترل کند. در حال حاضر یکی از معضلات جدی مساله تحریم و یک مشکل دیگر مرزهای بدون کنترل، یعنی اقتصاد زیرزمینی است که بیش از 60 درصد اقتصاد کشور را تشکیل میدهد. در چنین شرایطی که مرزها به واسطه عوامل مختلف همچون کرونا و تحریم بسته است، عملا اوضاع به نفع کسانی است که شبکه توزیع و احتکار و زجر آن بر گردن مردم و مزدبگیران است که درآمد ثابت دارند. باید بگویم در شرایط پیشآمده بیش از این نمیتوان ارز را کنترل کرد. یکی از مواردی که منجر شد تا در دولت یازدهم نرخ دلار کنترل شود، گشایش خارجی بود که به واسطه برجام عملی شد و دیگر آنکه خود دولت و بانک مرکزی ارز تزریق میکردند. چراکه عمده ارز کشور از محل صادرات نفت است و صادرات محصولات غیرنفتی درصد کمی را شامل میشود. این وضعیت تا چهار سال موفقیتآمیز بود و از سال 97 که بنا شد ارز صادراتی بیاورند که صادراتچیها هم اکثرا خصولتی هستند و از بخش خصوصی تعداد کمی فعالیت میکنند. به زعم من با شرایط فعلی نمیتوان انتظار کاهش قیمت برای دلار را داشت. باید بگوییم در حال حاضر مبارزه با فساد، شفافیت و اتکا به صورتهای مالی حسابرسی شده جدی نیست. خوشبختانه قوه قضائیه هم به دنبال پیشگیری برای مبارزه با فساد است.
به رغم آنکه کشور با حجم عظیمی از نقدینگی مواجه شده است، بانک مرکزی قصد دارد تا مبلغی را روزانه برای کنترل بازار ارز، تزریق کند. به نظر شما این راهکار مفیدی است؟
دفعه اولی نیست که تزریق روزانه انجام میشود و از زمان رئیس قبلی بانک مرکزی ما شاهد چنین اقدامی بودیم. ولی این اقتصاد زیرزمینی که اشاره کردم مانع بزرگی برای بهبود اوضاع است که کشور ما با آن درگیر شده. بنابراین اگر روزی 100 میلیون دلار هم تزریق کنند، اقتصاد زیرزمینی از چنان قدرتی برخوردار است که میتواند همه را ببلعد.
مدت زمان طولانی(حدود پنج ماه) وزارت صمت بدون وزیر اداره میشد، به زعم شما، در مدت زمان باقی مانده دولت کنونی، انتخاب وزیر جدید چه دستاوردهایی را برای تولید و صنعت به دنبال خواهد داشت؟
نباید به گونهای فکر کنیم که انگار وزیر در وزارتخانه بازیگر اصلی است و یک نفره از پس تمامی امور برخواهد آمد. به عبارت دقیقتر مبارزه با فساد و بهبود اوضاع در هر نهادی پادزهری میخواهد تحت عنوان شفافیت که بخشی از آن حسابرسی درست است تا بتوان روی صورتهای مالی شرکتها به درستی اظهار نظر کرد. صحت و درستی همه چیز باید گواهی شود تا سهامدار و دولت خیالشان از بابت تمام موارد راحت باشد. این در حالی است که برخی اعضای وزارتخانهها اعتقاد دارند که حسابرسان باید با مدیران تعامل داشته باشند که صحیح نیست. به عبارت دیگر حسابرس، ناظر بر عملکرد هیات مدیره در هر شرکتی است. در حالت کلی و شرایط فعلی نباید انتظار معجزه از وزارت صمت داشت و بخش بزرگی از اداره آن به عهده سایر کارمندان است.
حدود دو ماه و نیم است که شاهد ریزش بازار سرمایه هستیم و به تبع آن ترس، نگرانی و بیاعتمادی بر این بازار غالب شده است، به نظر شما چه راهکاری را میتوان برای بهتر شدن وضعیت بازار مذکور در پیش گرفت؟
جا دارد از آقای روحانی تشکر کنیم، چراکه اولین رئیسجمهوری بود که کاهش بنگاهداری را از طریق بورس اجرایی کرد. اضافه بر آن ما دو قانون داریم، یکی مبارزه با فساد (اصل 49 قانون اساسی) و دیگری هم قانون کاهش تصدیگری بنگاهداری که شرایط مشابهی با قانون قبلی دارد. تا قبل از دولت فعلی هیچ دولتی به صورت جدی آن را اجرا نکرد و مقام معظم رهبری سال 95 اشاره کردند در راستای مبارزه با فساد و کاهش تصدیگری بنگاهداری شاید کمتر تذکر دادند و مسئولان توجه کمی کردند. به رغم هشدارهای مقاممعظم رهبری این موارد هنوز به طور کامل اجرا نشده و تنها ماده 14 ابلاغ شده است. گفتنی است ما همه قوانین بازار سرمایه را از آمریکا آوردیم ولی متاسفانه برخی بازیگران اصلی در پی دور زدن قانون و دلالی هستند. باید اشاره کنم در بورس بازارسازها شناخته شده هستند و هر شرکتی بازارساز خود را دارد در حالی که در کشور ما، بازارسازها صندوقهای تامین سرمایه و سبدگردان هستند و باید نسبت به پولهای وارد شده و مدیریت بازار سرمایه بررسی بیشتری به عمل آورد.
به نقل از روزنامهی آرمان ملی، یکم آبان 1399