روز سه شنبه هفته گذشته مراسم روز حسابدار بصورت مشترک توسط جامعه حسابداران رسمی ایران ،وزارت اموراقتصادو دارائی و دیوان محاسبات در پژوهشکده نیرو در تهران برگزارشد. در این مراسم آقایان سید محمد علوی و سعید جمشیدی فرد و غلامحسین دوانی  از طرف جامعه حسابداران رسمی ایران ، آقایان دکتر فعال قیومی و دکتر اکرمی از طرف وزارت اموراقتصادی و دارائی و آقای دکتر عادل آذر رئیس دیوان محاسبات عمومی، دکتر شاپور محمدی رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار، دکتر موسی بزرگ اصل رئیس سازمان  حسابرسی پیرامون شفاف سازی، نقش حسابداری و حسابرسی در نظارت و انضباط مالی به ایراد سخنرانی پرداختند. سخنران پایانی مراسم جناب آقای فرهاددژپسند وزیراموراقتصادودارائی بود که در باره نظام حکمرانی  خوب و تاثیر آن در مورد شفاف سازی ، نظارت و حسابرسی و نقش جامعه حسابداری مطالب مهمی رابیان فرمودند. از آنجا که متن سخنرانی آقای غلامحسین دوانی با تشویق متعدد حضار مورد  استقبال  حضار قرار گرفت ، خبرنگار ما توانست گفتگوئی را با ایشان بعمل آورد که توجه خوانندگان را بدان جلب می نماید.

س- آقای دوانی عنوان سخنرانی شما «بودن یا نبودن ؟ حرفه حسابرسی در بزنگاه تاریخی و نهاد ناطر بر حرفه حسابرسی» بود. چرا این عنوان را انتخاب کرده بودید؟

ج= متاسفانه حرفه حسابرسی هم به تبعیت اوضاع کشور حال و روز خوشی ندارد . مدتهاست مسئولان کشوری که در اداره کشور موفق نوده اند دنبال بهانه برای سرپوش گزاردن بر ناتوانیهای خود هستند و بهر حشیشی متوسل می شوند.شاید هم علت الععل را می دانند ولی زورشان نمی رسد. مثلا در حالیکهشاخص بورس بر خلافشاخص رشد اقتصادی دوساله اخیر که منفی بوده همچنان رشد موشکی می کند و هیچ کس هم نیست فعلا بگوید «پس حسابرسان کجا هستند» همین فردا که شاخص سقوط کند دوباره خود بورسی ها هم تو بوقمی کنند که « حسابرسان کجا بودند؟» . راستش را بخواهید این مسائلی که در کشور روی می دهدتوجه ام را باین نکته و نقش نافرجام حسابرسی و تداوم فعالیت آن با وجود یک رقیب دیرینه انحصاری  دولت جلب کرد.

س- حالا جی شد که همه نهادهای اقتصادی دولت و جامعه حسابداران رسمی به تعامل رسیدند روز حسابداررا مشترکا برگزار کنند

ج= والله بنظرم رسید همانطوریکه آقای دکتر اکرمی معاون وزیر امور اقتصاد و رئیس هیات نشخیص صلاحیت جامعه حسابداران اعلام داشتند ، علاقمندی و تاکید شخص وزیر امور اقتصادی یعنی جناب دکتر فرهاد دژ پسند در این ماجرا موثر بوده که تاکید نموده اند کوشش شود روزحسابدار محصور به وزارت خانه نباشد و سایر نهادهای حرفه ای هم حضورداشته باشند بهر حال بهر دلیل و جهتی باشد اتفاق میمونی بوده که در برگزاری ان احتمالا مساعدت رئیس هیات تشخیص صلاحیت جامعه حسابداران و دبیر کل و رئیس شورایعالی جامعه قابل تقدیر است

س- بنطر می آمد تا قبل از سخنرانی جنابعالی ، حضار در خموشی بودند و سخنرانی شما حضار را تحت الشعاع قرارداد.

چ- بدون شک افراد جامعه انتظارات و خواسته هائی را دارند که فکر می کنند در این گونه مراسم جای بیان انها در مقابل مسئولان ارشد کشوری است تا با خواسته اعضای جامعه حداقل آشناشوند و از این بابت شاید شخنرانی من مورد توجه قرار گرفت . ضمن اینکهشخصا نیز معتقدم اینگونه مراسم به پلو خوری و تقدیر از این یا آ« شخص و نهاد نباید ختم شود . بالاخره این همه مشکلات در حوزه کاری حسابرسان است که بسیاری از آنها در قلمرو وطایف حاکمیتی است که وزیر امور اقتصادی و دارائی بعنوان همه کاره جامعه حسابداران رسمی باید آنرا بشنود تاشاید راهکاری برایش فراهم آورد.ضمن اینکه باید تاکید کنم بموجب اساسنامه جامعه حسابداران رسمی وزیر اموراقتصادی و دارائی عملا نقش پدرخواندگی جامعه را هم بر عهده دارد.

س- شما در سخنرایتان اشاره داشتید که از انقلاب مشروطیت تا کنون خواسته اساسی مردم نظارت بر حاکمیت بوده است اگر ممکن است این موضوع را توضیح دهید .

ج- من هم چون سایر ایرانیان اندیشمند بتاریخ کشور شنیده بودم مردم در انقلاب مشروطیت نمیدانستند جه می خواهند و صرفا شعار برفراری قانون را سر می دادند و جون نمیدانستند قانون جیست یک جیزی بنام قانون را اعلیحضرت توشیح و به خلق الله حقنه شد. اما بعد از مطالعه بیشتر دریافتم پدران ما بیشتر ازما دغدغه رندگی و معیشت خود و نسل بعدی را داشته اند زیرا ماحصل خواسته های مردم از مشروطه که در کتاب رسائل مشروطه نوشته شده این بوده که«« مراد از مشروطه تعیین مرسوم معینی است برای شخص پادشاه که هیچ وقت نتواند پول ملت را تفریط به مخارج باطل ومصارف بی حاصل نمایدودوربریزد.مشروطه جیزی است که وزراء حدودشان معین  ، مواجب و مرسوم هریکی آشکارو همه مسئول جمعی مشروطه جیزی است که قانونی برای شاه ومجلس و وزراو اعیان ووکلاو غیره وضع خواهد شد که شاه و مجلس وتمام وزارت خانه ها را محدود خواهد کرد.خلاصه ، مشروطه چیزی است که تمام کارهای دولتی و ملتی و شرع وعرف و زارع و فلاح و غیره را محدود خواهد کرد که هیچ کس بدون امر قانون نتواند سخنی بگوید و کاری بکند.»- بنابراین با تدقیق در خواسته ملت متوجه شدم نقصان اصلی کار «فقدان حکمرانی خوب در پرتو حسابرسی» بوده است و لاغیر.

س- شما در سخنرایتان روی موضوع حکمرانی خوب مانوردادید که اتفاقا سخنرانی وزیر هم که بعد از شما صورت گرفت دقیقا روی موضع حکمرانی خوب اشاره داشتند. قضییه چیست ؟

ج= من اتفاقا خوشحال شدم که علیرغم آنکه تا کنون وزیررا ملاقات و یا ارتباطی نداشتم ایشان درست به خال زدند. چون برخی دوستان دولتی از فحوای سخنرانی من گله مند بودند و یا معتقدند که این گونه همایش ها صرفا باید به تعامل بگذرد در حالیکه برخی اوقات منظوراز تعامل «مماشات» است که من با آن بیگانه هستم. وزیر درست بیان کردند. چشم اسفندیار اوضاع کشور فقدان نظام حکمرانی خوب است که مولفه های اصل آن شفافسازی ، پاسخگوئی ، انضباط مالی ، حساب دهی و حساب خواهی بربنیاد شایسته ساری در مقابل خویش ساری « ژن خوب » است. نگاهی به لیست بازداشتی های قوه قضائیه نشان میدهد که اعوان و انصار درجه اول برخی مسئولان در زندان هستند پس رودرواسی بناید کرد و بقول معروف بر اساسا «آهسته برو ، آهسته بیا که قدرت شاخت نزند» بالاخره یک کسانی باید بگویند، باید بنویسند و بایاد بایتند تا این کش.رروی پایش قرار گیرد . تجربه جهانی نشان داده که حکمرانی خوب مجموعه ای از روشهای فردی و نهادهای عمومی و خصوصی است که امور مشترک مردم را اداره می کند. حکمرانی فرآیندی پیوسته است که از طریق آن منافع متضاد یا متنوع را همساز نموده و اقدام همکاری جویانه اتخاد می گردد. حکمرانی شامل نهادهای رسمی و نظامهایی است که برای تضمین رعایت قانون قدرت پیدا کرده اند، همچنین قرارهای غیررسمی که مردم و نهادها بر سر آنها توافق نموده اند یا درک می کنند که به نفع آنها است.این فرآیندی بدین تعبیر است که  از طریق آن عموم شهروندان به طور جمعی مسائل مبتلا به جامعه را حل كرده و نیازهای جامعه را برطرف می‌كنند. بر این اساس، حكمرانی  « حکومت داری» صرفا شامل دولت نمی‌شود بلكه بخش خصوصی و افراد و گروه‌های جامعه مدنی را نیز دربرمی گیرد و سیستم‌ها، رویه‌ها و فرآیندهایی كه به نوعی در امر برنامه ریزی، مدیریت و تصمیم گیری دخیل هستند را نیز شامل می‌شود.

س- با این تعریف ، حسابرسی جه نقشی در حکمرانی خوب دارد

ج- هماطوری که در بالا اشاره داشتم مدبران حکمرانی خوب برای استقرارو اجرای آن مولفه های متعددی را برشمرده اند که کمترین آنها « شفاف سازی ،حسابرسی ،پاسخگوئی و انضباط مالی » است بدون شک این فرایند وقتی شکل می گیرد که  برپایه دستگاه قضائی مستقل « قضات شجاع و مستقل ، رسانه های مستقل و آزاد ، نهاد حسابرسی مستقل از دولت درجوار دیوان محاسبات عمومی و اصل شایسته گماریصورت گیرد. یعنی مجموعه حکمرانی خوب یک پازل است که باید همه قطعات آن به درستی چیده شوند لذا حتی در غیاب یکی از این پازل هااین مجموعه کارآمد نخواهدشد. فراموش نکنید در جهان هوش مصنوعی و راهبری هوشمند« حسابداری علم مهندسی ساخت و ساز مالی و حسابرسی علم مهندسی نظارت براین ساخت وساز » تعریف می شود

س- شما در سخنرانیتان نگرانی حسابداران رسمی را برای تداوم فعالیت مستقل بیان کردید و به موضوع نهاد ناظر مستقل اشاره داشتید ، اگر ممکن است بیشتر توضیح دهید؟

ج- من شخصا جز کسانی هستم که به منافع عمومی و نظارت عالیه دولت بر بازارها منجمله بازار حسابرسی هم اعتقاددارم و با ولنگاری و مقررات زدائی هائی که هدفش سلب منافع عمومی است نه تنها مخالفم که در افشای آن جدیت  دارم. اما این گونه نیست که دولت بتواند تحت عنوان نظارت« نان و سفره مردم» را مورد تعرض قراردهد. ساختار حاکمیتی در ایران از دوران باستان تا کنون دولت محور و دولت مدار بوده و حاکمیت بر زندگی مردم سطره داشته بطوریکه حتی مارکس هم در تبیین جوامع شرقی مقوله ای بنام « شیوه تولید آسیائی » را مطرح و آقای زیبا کلام هم در کتاب « ما چگونه ما شدیم» به برخی از این مختصات اشاره داشته اند. مثلا بررسی مجدد نظام سلطه حتی در دور پهلوی ها هم جکایت استقرار نوعی «سرمایه داری دولتی » داشته که چندان با شفافیت و پاشخگوئی قرابت نداشته است . این بدان معنی است که این ساختار معیوب باید اصلاح شود که کار اصلاحگران سیاسی است . اما در حوزه حسابرسی بدان علت که اصل وجودی حسابرسی استقلال است با حسابرسی دولتی موافق نیستیم چون «کارمند دولت باید گوش بفرمان باشد والا طردش خواهند کرد؟! مضافا در گشورهائی نظیر ایران منافع عمومی ، ثروت عمومی عجین شده زیرا دولت در این گونه جوامع حداکثر مباشر ملت در کاربرد ثروت عمومی  یا در درجه اولی وکیل ملت است که درصورت عدم وفا به مورد وکالت باید موضوع وکالت و مباشرت فسخ گردد. اما برای فسخ تین رابطه نیازمند حسابرسی اموال و ثروت عمومی هستیم که توسط حسابرسی صورت خواهد گرفت و بهمین دلیل ما حسابرسان ابراز وجود می کنیم.

س- شما بیک نکته ظریف در سخنرانی تان در مورد ادغام سازمان حسابرسی در دیوان محاسبات و تشکیل « سازمان پاسخگوئی عمومی» اشاره داشتید؟ قضییه چیست ؟

ج-اولا باید بدانیم که نهادی بنام «دیوان محاسبات عمومی » در همه جای دنیا وجودداردو در ایران هم به تبع انقلاب مشروطیت و با الهام از قوانین فرانسه چنین نهاد مستقلی برای نظارت بر خرج کرد دولت تاسیس شد  که متاسفانه از دوره پهلوی ها عامدانه با دورزدن دیوان محاسبات عمومی ، دولتها خودمختار و آتش باختیار عمل کرده که نتیجه آن گشترش فساد بوده است .بعد از فسادهای بازارهای سرمایه و پول و مسکن و شدت گرفتن موضوع پاسخگوئی عمومی و همچنین طرح کباحثی پیرامون مثوله ذینفعان دولت ها به این نتیجه رسیدند که نقش دیوان محاسبات بازنگری و حتی نام آن به «سازمان پاسخگوئی عمومی» تغییر یافت . بنابراین پیشنهاد مشخص  بر اساس مطالعاتی که مدتها بعمل آورده ام این است که ضرورت وجودی سازمانی بنام «سازمان حسابرسی دولتی » دیگر وجودندارد و برای مهار دولت و بازداشتن اهرم های فساد همه نهادها و موسسات دولتی منجمله شرکتهای دولتی باید توسط «دیوان محاسبات عمومی » حسابرسی و مورد رسیدگی واقع و گزارش امر نیز به مجلس داده شود نه اینکه گزارش خلافکاری های شرکت دولتی به فلان وزیر مربوطه ای داده شود که خودش رئیس مجمع آن شرکت و اعوان وانصارش در مقام مدیران آن  شرکت ها هستند؟! بررسی موارد مطروحه در دادگاه های مبارزه با فساد که در رسانه ها درج می شود عینا این نکات مطرح شده اند.

س- با این پیشنهاد تکلیف سازمان حسابرسی جه خواهد شد؟

ج = کشور نیازمند نهاد استاندارد گذار در حوزه حسابداری و حسابرسی است لذا دولت می تواند با تغییر در اساسنامه سازمان حسابرسی وحذف موصوع فعالیت تصدی گری آن « حسابرسی » از طریق  انتقال بخش حسابرس آن به دیوان محاسبات عمومی این سازمان را به مرجع استانداردگذار حسابداری و حسابرسی کشور تبدیل کند که بدیهی است در فرآیند استتانداردگذاری ناچارست نطریان ذینفعان یعنی فعالان اقتصادی و بازار سرمایه و پول را هم مد نطر قرار دهد

به نقل از روزنامه جهان صنعت، شنبه شانزدهم شهریور 1398