X
تاریخ انتشار: شنبه 09 آذر 1398
جشن روز حسابدار و پاسخگویی حاکمان

  جشن روز حسابدار و پاسخگویی حاکمان

امتیاز: Article Rating

غلامحسین دوانی*

فدراسیون بین‌المللی حسابداران جهان در سی‌امین سالروز تاسیس خود در سال ۱۳۸۶=۲۰۰۷ پیشنهاد کرد که حسابداران جهان هفته منتهی به ۱۱ تا ۱۷ آذر ۱۳۸۶ را به عنوان هفته جهانی حسابداری اعلام کنند و از اعضای خود در همه کشورهای جهان خواست آن هفته را به همین نام اعلام کنند و گردهمایی‌ها یا آیین‌های ویژه‌ای را به همین مناسبت تدارک ببینند. در آن سال انجمن حسابداران خبره ایران ضمن اعلام این خبر همه نهادهای حسابداری ایران را برای تعیین روزی با عنوان روز حسابدار فراخواند. بر اساس آن فراخوان و نشست‌هایی که سپس بین رهبران انجمن حسابداران خبره ایران، جامعه حسابداران رسمی ایران- به عنوان دو انجمن ایرانی عضو آیفک- انجمن حسابداری ایران، انجمن مدیران مالی و سازمان حسابرسی تشکیل شد، سرانجام در گردهمایی ۱۳ آذر ۱۳۸۶ روز ۱۵ آذر هر سال به عنوان روز حسابدار در ایران نامگذاری شد.
در هفته حسابداری، اعضای آیفک، نهادهای حسابداری و حسابداران در سراسر جهان هزاران همایش، گردهمایی، سخنرانی، نشست‌های اطلاع‌رسانی، مصاحبه‌های مطبوعاتی، برنامه‌های زنده تلویزیونی، مراسم اعطای جوایز به نویسندگان و حسابداران حرفه‌ای برتر، تماس‌های مستقیم با استفاده‌کنندگان و انواع دیگر برنامه‌ها را در عرصه‌های ملی و بین‌المللی برگزار خواهند کرد. در این هفته حسابداران حول محور یگانگی و همگرایی در عرصه‌های ملی و بین‌المللی و راه‌های ارتقا و اعتلای خدمات حسابداری به ایراد سخنرانی و برگزاری مراسم و آیین‌های گوناگون خواهند پرداخت. در این هفته دنیا چشم به بزرگ‌ترین رویداد تاریخی بزرگ‌ترین جمعیت حرفه‌ای جهان خواهد دوخت و جهانیان به عظمت و ضرورت خدمات حسابداران بیش از پیش خواهند اندیشید و پیوند خود را با مهم‌ترین عرضه‌کنندگان اطلاعات و گزارش‌های مالی مستحکم‌تر خواهند کرد. در ایران نیز بعد از سال ۱۳۸۶ جامعه حسابداری کشور در سراسر ایران از طریق انجمن‌های حرفه‌ای، انجمن‌های صنفی کارفرمایی حسابداران، مراکز دانشگاهی و انجن‌های علمی دانشجویی حسابداری با برپایی مراسم مختلف در این فاصله «جشن آذرگان حسابداری» را برپا و یاد استادان، پیشکسوتان و مشاهیر حرفه را ارج می‌نهند.
تحقیقات جدید در جهان نشان می‌دهد «حسابداری، علم مهندسی ساخت‌وساز مالی و حسابرسی، علم مهندسی ناظر بر این ساخت‌وساز تلقی می‌شود.» با این تعریف دیگر حسابداری فقط جمع‌آوری اطلاعات، طبقه‌بندی و تلخیص و استخراج گزارش مالی نیست بلکه این پیش‌پا‌افتاده‌ترین وظایف حسابداری در عصر حکمرانی خوب است. بازار حرفه حسابداری در جهان با رقمی حدود ۵۰۸ میلیارددلار که پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۲۳ به رقم ۶۴۵ میلیارد دلار برسد، حدود ۶/۵ میلیون حسابدار حرفه‌ای را در خود جای داده است که این مختصات نشان از توسعه حرفه حسابداری در نقش‌های حسابدار، تکنسین مالی، حسابرس، بازرس تقلب، رییس حسابداری، حسابدار مدیریت، حسابدار خبره مالی، مدیر مالی و دارد.
جامعه حسابداری ایران که تبلور آن را می‌توان در نهادهای حرفه‌ای همچون جامعه حسابداران رسمی ایران، انجمن حسابداران خبره ایران، انجمن حسابداری ایران، انجمن حسابرسان داخلی ایران، انجمن مدیران مالی و سازمان حسابرسی و دیوان محاسبات عمومی و تعداد ۴۵۰ هزار دانشجوی رشته حسابداری مراکز دانشگاهی و با انبوهی از استادان این رشته مشاهده کرد، ثروت بیکرانی است که دولت باید به‌عنوان نیروی انسانی تجدیدپذیر به آن بنگرد. همچنین از آن به‌عنوان اهرم توسعه و شفاف‌سازی به منظور ایجاد زیر‌ساخت‌های درست اقتصادی مبتنی بر بازار کارا استفاده کند. دریع آنکه در ایران از زمان اعلام تصویب روز حسابدار در سطح جهان، پیرامون نامگذاری تقویمی ۱۵ آذر به‌عنوان روز حسابدار نه‌تنها اقدام موثری به‌عمل نیاورده‌اند بلکه اینجا و آنجا شنیده می‌شود برخی که از نام حسابدار معانی «شفافیت، حساب‌خواهی، حسابدهی و پاسخگویی» به ذهن آنها خطور می‌کند اساسا از حسابدارجماعت و حسابرس دل‌خوشی نداشته و با وجود پیشنهاد رسمی روز حسابدار توسط وزیر دو دوره قبل امور اقتصادی و دارایی به بهانه‌های مختلف از نامگذاری روز حسابدار اجتناب کردند! زیرا آنها به‌درستی می‌دانند که حسابداری از ارکان نظام پاسخگویی و پایگاه حکومت‌های مردم‌سالار در اجرای حکمرانی خوب است. نتایج تحقیقات جهانی نشان داده که رابطه مثبت و معنی‌داری بین حسابداری اجتماعی متضمن توسعه پایدار و حسابداری مدیریت زیست‌محیطی و حفظ توسعه پایدار در جوامع مختلف وجود دارد زیرا الزامات حسابداری اجتماعی در چارچوب توسعه پایدار مبتنی بر شفافیت، پاسخگویی، رعایت قانون و مقررات، رقابت عادلانه و رعایت حقوق ذی‌نفعان جز از طریق حسابداری و حسابرسی امکان‌پذیر نیست.
حسابداری اجتماعی مبتنی بر توسعه پایدار که عموما به‌عنوان حسابداری اجتماعی، حسابداری مسوولیت اجتماعی و زیست‌محیطی شناخته شده و گزارشگری خاص آن‌که شامل مسوولیت اجتماعی و زیست‌محیطی شرکت‌ها با تاکید بر شاخص‌های مالی و غیرمالی می‌شود، امروزه خواسته و مطالبات اصلی مردم است زیرا گزارش‌ها مبین فعالیت‌هایی است که تاثیر مستقیمی بر جامعه، محیط‌زیست و عملکرد اقتصادی یک سازمان دارد.
به همین علت حسابداری توسعه پایدار عملا نوعی حسابداری مدیریتی برای تصمیم‌سازی داخلی و ایجاد سیاست‌های جدید در مورد سازمان‌ها و بنگاه‌های اقتصادی و غیر‌اقتصادی است که با حقوق و منافع عمومی سروکار دارند. از طرف دیگر در جهت اجرای نقش حاکمیت شرکتی در فرآیند حکمرانی خوب در سازمان‌ها از جمله نظام بانکی کشور، ارتقای سلامت مالی و شفافیت اطلاعات، پیاده‌سازی استانداردهای داخلی و بین‌المللی در زمینه کنترل و حسابرسی داخلی که جملگی بسترساز اجرای سیاست‌های کلی اقتصاد مشارکتی مبتنی بر حسابداری اجتماعی هستند، نیاز به یک جامعه حسابرسی حرفه‌ای به شدت محسوس است.
بنابراین به نظر می‌رسد باید در جامعه حسابداران رسمی نگرش خود‌انتظام حاکم شده و با حساسیت زیاد با اجرای دقیق استانداردها و اصول حرفه‌ای توسط همه اعضا مستقلا با تاکید بر حفظ منافع عمومی مراقبت شود تا به دقت مواردی همچون کیفیت سود و کفایت ذخایر مربوط به دارایی‌ها و مطالبات، مورد بررسی خاص قرار گرفته و گزارشات حسابرسی قابلیت اتکا داشته باشند. همچنین منافع سپرده‌گذاران و سهامداران بانک‌ها ملعبه دست برخی مدیران و سهامداران سودساز و شاخص‌سازان قرار نگیرد تا از تکرار آسیب‌هایی نظیر موسسات مالی بی‌اعتبار کاسبکار اجتناب شود. وزارت امور اقتصادی و دارایی و شخص وزیر محترم و سازمان بورس که ادعای حفاظت از منافع عمومی در بازار سرمایه را دارد نیز بداند با تصویب‌نامه و مصوبات خلاف قانون ماده واحده «استفاده از خدمات حسابداران رسمی» نمی‌تواند حسابداران دولتی «غیر از حسابداران رسمی» را به‌عنوان حسابدار رسمی منتخب ملت جا بزند و بعد هم ادعای استقلال و حفاظت از منافع عمومی را کند چراکه همگان آگاه هستند این‌گونه مصوبات فرمایشی دولتی جز مخدوش کردن شفافیت، هیچ ثمره‌ای به همراه ندارد!
از سوی دیگر نگاهی به محتوای کتاب هنر تحریم‌ها و کتاب تازه انتشار یافته اتاق جنگ خزانه‌داری آمریکا، نقش حرفه حسابداری و مالی را پیرامون کنترل جهان و تراکنش‌های مالی و سیطره حسابرسی جنگ نشان می‌دهد. این کتاب نقش حساس تلفیق «حسابداری و فناوری تکنولوژیک» را در جنگ‌های مالی به نمایش می‌گذارد. در واقع دیگر نمی‌توان پذیرفت که دولت‌ها در جهان برای نظارت بر فعالیت‌های اقتصادی مخرب ناتوان هستند جز اینکه بخش‌هایی از دولت خود در این تخریب سهیم و شریک باشند. حسابداری و حسابرسی همچون نورافکن قدرتمندی همه زوایای تاریک خانه‌های پولشویی و فساد را روشن و دسیسه‌های آنان را آشکار می‌سازد زیرا حسابداران و حسابرسان با تلفیق «هوش مصنوعی و سیستم‌های خبره» عملا دولت‌ها را قادر می‌سازند بر تراکنش‌های مالی که اساس فعالیت‌های درست و نادرست اقتصادی است، نظارت فعال داشته باشند.
از طرف دیگر در شرایطی که درآمدهای مالیاتی کشور در چند سال اخیر بیش از درآمدهای نفتی بوده، امر «حاکمیت مالیاتی در پرتو حسابداری مالیاتی» به‌منزله تامین مالی منابع دولت از ملت است که بنیاد رابطه ملت- دولت بر آن استوار است که این موضوع نیز جز از طریق حسابرسی مالیاتی بر چگونگی خرج‌کرد منابع مالیاتی تحقق نخواهد یافت. تخصیص بهینه منابع مالی کشور به‌ویژه در شرایط تحریمی و قیمت ارز و کمیاب بودن منابع ارزی نیز از اهم الزامات برقراری انضباط مالی در چارچوب نظامات حسابداری و حسابرسی عملکرد به منظور نظارت ملت بر دولت از طریق ناظران امین ملت- حسابرسان- است زیرا هر گونه حسابرسی کارا می‌تواند از هدر دادن منابع مالی ملت که در اختیار دولت است، جلوگیری کند. در واقع اگر دولت را کارگزار ملت در خرج‌کرد منابع کشور بدانیم- که اینچنین است-، ملت‌ها ناچارند به ناظران امین خود در قالب نهادهایی نظیر «جامعه حسابداران رسمی» و «دیوان محاسبات عمومی» روی آورند. به‌طور مثال در حالی‌که مسائل زیست‌محیطی و معضلات آّب و خاک در کشور به‌عنوان یک تهدید ملی تلقی شده، یک راهکار برای تامین مالی و رفع معضلات یادشده این است که با استفاده از مالیات‌های اخذشده علاوه بر حفظ اقتصاد زیست‌محیطی، به منظور افزایش درآمد با برقراری حسابداری زیست‌محیطی و حسابداری مسوولیت‌های اجتماعی، بتوان سهم صاحبان کسب‌وکارها را در حفظ محیط‌زیست مشخص کرد. همچنین با توجه به مزایای دریافتی از جامعه، با بازپرداخت این سهم به‌عنوان هزینه‌های اجتماعی در حفظ محیط‌زیست مشارکت فعال کرد که صدالبته این مشارکت بر مبنای حسابداری زیست‌محیطی و الزامات قانونی آن انجام‌پذیر است.
جامعه حسابداری ایران که تبلور آن را می‌توان در نهادهای حرفه‌ای همچون جامعه حسابداران رسمی ایران، انجمن حسابداران خبره ایران، انجمن حسابداری ایران، انجمن حسابرسان داخلی ایران، انجمن مدیران مالی و دیوان محاسبات عمومی مشاهده کرد نیرویی است که اگر به‌درستی و با ظرفیت کامل مورد استفاده قرار گیرد، می‌تواند در حل مشکلات ساختاری اقتصادی تاثیرگذار باشد و شفافیت را بر آشیانه کسب‌وکارهای کشور مستولی سازد. پیشنهاد نگارنده آن است که با توجه به اولویت فعلی اقتصاد که همانا برقراری انضباط مالی بر بستر شفاف‌سازی و پاسخگویی است در واقع از زمان مشروطیت تاکنون خواسته اصلی ملت «حساب‌کشی از مسوولان و حاکمان بوده» که در کتاب رسائل مشروطه به‌شرح زیر آمده است:
«مراد از مشروطه تعیین مرسوم معینی است برای شخص پادشاه که هیچ‌وقت نتواند پول ملت را تفریط به مخارج باطل و مصارف بی‌حاصل کند و دور بریزد. مشروطه چیزی است که وزرا حدودشان معین، مواجب و مرسوم هر یکی آشکار و همه مسوول جمعی مشروطه چیزی است که قانونی برای شاه، مجلس، وزرا و اعیان، وکلا و وضع خواهد شد که شاه و مجلس و تمام وزارتخانه‌ها را محدود خواهد کرد. خلاصه، مشروطه چیزی است که تمام کارهای دولتی و ملتی و شرع و عرف و زارع و فلاح و یره را محدود خواهد کرد که هیچ‌کس بدون امر قانون نتواند سخنی بگوید و کاری بکند». صراحت خواسته ملت در انقلاب مشروطیت مهار قدرت حاکمیت، دولت و قوه مجریه از طریق کنترل بر دخل و خرج آن توسط دیوان محاسبات بود اما متاسفانه تا زمان انقلاب اسلامی با تغییرات مکرری که در قانون دیوان محاسبات پیش آورده بودند دیوان محاسبات را جزئی از قوه مجریه و وابسته به وزارت امور اقتصادی و دارایی می‌شناختند. در آن سیستم، دیوان محاسبات که باید یک دستگاه کنترل‌کننده و نظارتی خارجی باشد که حساب درآمد و هزینه را خارج از قوه مجریه، نظارت و حسابرسی کند به صورت ممیزی درون‌دستگاهی و کنترل داخلی بود و نقش مهمی ایفا نمی‌کرد. رفع این نقیصه جز از طریق برقراری حسابداری و حسابرسی اجتماعی متضمن رعایت منافع عمومی امکان‌پذیر نیست.
حسابداران سراسر کشور با برپایی جشن روز حسابدار به تبیین فرآیند این موضوع پرداخته و در این جشن از استادان فرهیخته که در اعتلای حرفه حسابداری تلاش ورزیده و همچنین دانشجویان ممتاز این رشته در مقاطع تحصیلی دانشگاهی و به ویژه زنان حسابدار فعال در این رشته سپاسگزاری شود و شعار محوری همایش را استقرار نظام حسابداری به منظور شفاف‌سازی و مبارزه با فساد اقتصادی در پرتو پاسخگویی مقامات حاکمیتی قرار دهیم. فراموش نکنیم خواسته اصلی ملت از انقلاب مشروطیت تاکنون «شفافیت اقتصادی، پاسخگویی حاکمان، برقراری انضباط مالی- اقتصادی و حسابرسی خرج‌کرد دولت» بوده که اجرای آن فقط و فقط با حسابداری و حسابرسی امکان‌پذیر است .


*
عضو جامعه حسابداران رسمی ایران


به نقل از جهان صنعت، شنبه نهم آذرماه 1398

 

 

 

اشتراک گذاری
تصاویر
  • جشن روز حسابدار و پاسخگویی حاکمان
ثبت امتیاز